MKBA – afwegingsinstrument voor investeringen

In een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) worden alle toekomstige effecten van investeringen op welvaart in den brede op gelijkwaardige wijze met elkaar vergeleken. Dit maakt het mogelijk om de verschillende investeringsopties te beoordelen aan de hand van een aantal indicatoren die iets zeggen over maatschappelijke welvaart. Naast directe en indirecte economische effecten voor de werkgelegenheid en toegevoegde waarde, gaat het ook om maatschappelijke effecten als kwaliteit van leven, gezondheid, milieu en geluk.

Ondanks zijn eenvoud kan een MKBA complex worden door waarderingsvraagstukken, keuze van scenario’s, allerlei investeringsopties (varianten) en het ontbreken van een gedegen probleemanalyse. NEO Observatory heeft hier ervaring mee en richt zich op investeringen met een regionaal karakter.

De stappen in een MKBA helpen om met verschillende belanghebbenden in het planvormingsproces tot een goede richting te komen voor een bestaand vraagstuk. Het helpt om het probleem scherp in beeld te krijgen, de nut en noodzaak voor de investering te overzien en maakt de effecten op verschillende belanghebbenden zichtbaar. Door dit bij de start van het planproces toe doen, heeft de MKBA een positieve invloed op het investeringsproject (planoptimalisatie).

Een goede probleemanalyse vooraf is het halve antwoord op het investeringsvraagstuk. Investeringen in het historisch karakter van de binnenstad van Doetinchem (2015) is een voorbeeld van een investeringsvraagstuk waar de onderzoekers van NEO Observatory een MKBA op hebben uitgevoerd.

Doorgaans worden dergelijke studies vooraf gedaan; de investering moet nog uitgevoerd worden (ex ante). Terugkijken (ex post) op reeds gedane investeringen is verhelderend; in de publicatie Infrastructure productivity evaluation (2011) zijn de ervaringen van verschillende gerenommeerde onderzoekers samengebracht.